Hotline: 0888.500.500 hoặc 0868.500.500

Những phiên dịch viên phiên dịch cho những nhà lãnh đạo thế giới (1)

30
03/2017

Người đăng: anhvt

Phiên dịch cho Gorbachev, Ahmadinejad hay Đặng Tiểu Bình thì sẽ như thế nào?

Victor Gao (giữa), phiên dịch viên, cùng với Đặng Tiểu Bình và phó tổng thống Mỹ Walter Mondale. Ảnh: Courtesy Victor Gao (Nguồn:The Guardian

Hiếm có những nghề nào mà cho ta có cơ hội được ngồi ở hàng ghế đầu trong lịch sử hay cơ hội được sánh vai với những nhà lãnh đạo thế giới hay những nhà chuyên chế. Phiên dịch là một trong số đó và chính phiên dịch viên là những người đã đem đến cho chúng ta những câu nói hay nhất thế kỷ 20. Phiên dịch viên Soviet Viktor Sukhodrev, qua đời vào tháng năm ở tuổi 81, được biết đến rộng rãi vì đã dịch lời đe dọa phương Tây của Nikita Khrushchev trong chuyến thăm Mỹ lần đầu tiên vào năm 1959 thành "Chúng tôi sẽ chôn vùi các người" (We will bury you). (Điều mà Khrushchev đã nói thực chất là: "Chủ nghĩa cộng sản sẽ tồn tại lâu hơn Chủ nghĩa tư bản", nhưng bản dịch của phiên dịch viên lại dữ dằn hơn và không hoàn toàn chính xác khiến cho cụm từ gây nên bối rối.)

Thường thì các phiên dịch viên ngồi cả ngày ở trong những chiếc “buồng”, có nghĩa là ngồi ở trong một phòng nhỏ cách âm, đeo một chiếc tai nghe và nghe giọng của chính họ, một bên tai chụp tai nghe và bên kia khẽ hở. Họ làm việc theo cặp dịch chung ngôn ngữ. Mỗi người sẽ dịch liền trong 30 phút bởi như ai đó nói rằng “sau một tiếng, não của bạn sẽ nổ tung”. Phiên dịch đồng thời như vậy cứ như thể là một phép màu của con người vậy. Người ta nói với tôi rằng “Tôi vẫn không biết làm thế nào mà tôi có thể nghe và nói cùng một lúc. Có điều gì đó xảy ra trong não bộ của tôi mà tôi không hiểu được.”

Giống như diễn xuất, những phiên dịch viên giỏi nhất nắm bắt được cá tính của người đang nói: cảm xúc của Ahmadinejad, hay vẻ “lạnh” đầy chế nhạo của Putin. (Điều này không có nghĩa là biểu thị sự chấp thuận, đơn thuần chỉ là thông dịch một cách trung thực.) Các phiên dịch viên cố gắng dịch cho trôi chảy, tự nhiên hơn là chỉ dịch nghĩa về mặt chữ; như có người nói rằng “Bạn có nhóm những từ đồng nghĩa và thành ngữ ưa dùng, giống như một gói từ ngữ để dùng thay đổi nhau.”

Ngồi trong những cuộc gặp gỡ và đàm phán cấp cao, các phiên dịch viên phải cố gắng sao cho không lộ diện. Đôi khi, các khách hàng sẽ đưa ra những yêu cầu cụ thể. Một phiên dịch viên, người đã đồng ý dịch cho nhà thiết kế thời trang Ralph Lauren đã được đưa cho một danh sách dài những hướng dẫn, bao gồm cả loại trang phục mà cô nên mặc (đen) và làm thế nào để cột tóc và trang điểm. Cô đã từ chối công việc đó.

Sau đây là những gì ba thông dịch viên chia sẻ khi nhớ lại về những lần làm việc khó khăn nhất của họ.

Elena Kidd

Elena Kidd

Elena Kidd làm công việc của một phiên dịch viên cho Mikhail Gorbachev vào đầu những năm 1990, một lần khi ông đã mãn nhiệm và sau khi Liên Xô đã sụp đổ. Bà cũng đã phiên dịch cho nhà đầu não chính trị và chuyên gia dầu khí Mikhail Khodorkovsky, người sau đó bị Vladimir Putin bỏ tù vào năm 2002 và được thả ra vào tháng 12 năm 2013. Bà hiện làm việc trong vai trò giám đốc khóa học của chương trình đào tạo Thạc sĩ biên phiên dịch tại Đại học Bath.

Đó là vào những năm 90. Yeltsin lên nắm quyền. Gorbachev đã được Yeltsin tặng cho một tòa nhà [cho công lao xây dựng nền móng của ông] ở Mát-xcơ-va. Ông đã chuyển vào tòa nhà nơi tôi đang làm việc, Viện Nghiên cứu Xã hội Quốc tế. Đã có 100 phiên dịch viên tới đây. Người ta nói với chúng tôi rằng: “Nếu các bạn muốn có một công việc, bạn có thể ứng tuyển”. Bốn trong số chúng tôi đã thành công.

Gorbachev rất thân thiện. Tôi nhìn thấy ông ấy hàng ngày và ông rất cởi mở và tốt. Tôi cũng biết cả Raisa nữa: trong một dịp tôi đến để nói lời tạm biệt với cả hai người họ khi họ đang bay đến Mỹ. Những người bạn người Mỹ của ông đã gửi một chiếc máy bay đến cho ông. Họ đã cho phép chúng tôi được vào máy bay và điều đó thật tuyệt vời. Nó được gọi bằng cái tên kiểu như Capitalist 2. Gorbachev đã làm những điều thật vĩ đại cho nước Nga. Một số người nổi tiếng đi đến để gặp ông, trong đó có cả Vanessa Redgrave. Một ngày nọ, chúng tôi có một người muốn xuất bản cuốn Bách khoa toàn thư Britannica ở Nga. Người đàn ông đó và Gorbachev đã có một cuộc tranh luận về người đã phát minh ra bóng đèn điện. Ở Nga, đó là Popov. Người đàn ông đó thì khăng khăng rằng đó là Franklin.

Dịch cho Gorbachev khá dễ. Tôi không cảm thấy tiếng Nga của ông ấy [ông ấy nói giọng miền nam] khó hiểu. Vấn đề chủ yếu là các câu nói của ông: chúng rất dài và phức tạp. Bạn cần phải diễn đạt lại ý chính. Ở thời điểm đó, văn hóa diễn thuyết trước công chúng ở Nga không có nhiều. Sẽ có những vị đại tướng nói trong 30 phút. Họ sẽ khiến ta buồn chán. Họ không dùng nhiều những câu đùa hay tu từ.

Tôi cũng đã làm việc với Mikhail Khodorkovsky vào năm 1995 và 1996. Điều tôi ấn tượng nhất về ông là ông rất có tính tổ chức. Nếu ông nói chúng ta sẽ bắt đầu lúc 3h05, ông sẽ ở đó lúc 3h05. Ông kiểm soát được mọi thứ. Ông làm việc liên tục. Ông phải có những người giỏi nhất để làm việc cho mình, những người đến từ Harvard và Oxford.

Những phiên dịch viên dịch đuổi phải phân tích từng chữ một. Cú pháp của tiếng Nga hoàn toàn khác với tiếng Anh. Bạn phải nghe cho đến hết câu nói để hiểu được nó rồi sau đó bạn bắt đầu diễn đạt ngắn gọn lại. Bạn đặt khá nhiều phẩm chất của mình vào công việc. Chúng tôi đã phải nghiên cứu rất nhiều. Bạn không bao giờ biết được bạn sẽ đạt được những gì. Một ngày bạn nghiên cứu về tài chính quốc tế, tiếp theo là luật quốc tế. Bạn phải đào sâu vào từng vấn đề.

Các học viên của tôi phải phân tích, trước khi nói, các em phải suy nghĩ. Chúng tôi yêu cầu các em phải trở thành “những người làm chủ” bài nói. Các em nghe từ một ngôn ngữ gốc rồi biến chúng thành của chính mình bằng tiếng Anh. Các em sử dụng những thành ngữ và vốn từ vựng của chính mình. Bạn cần được khán giả hiểu. Bạn không muốn mọi người ngồi ngáp (khi nghe bạn nói).

[còn tiếp]


Địa chỉ: 43 Giảng Võ, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 0888.500.500 & 0868.500.500

Email: sales@dichthuatabc.com

Website: www.dichthuatabc.com

Bài viết liên quan